„Mamo, zepsuł mi się telefon. Pilnie potrzebuję pieniędzy”. „Podeślesz kod BLIK? Oddam wieczorem”. Taka wiadomość może wyglądać jak zwykła prośba od bliskiej osoby. Zanim jednak otworzysz aplikację bankową, zatrzymaj się i sprawdź, kto naprawdę do Ciebie pisze.

W drugiej części cyklu Oxynet „Bezpieczeństwo w sieci” wyjaśniamy, jak działa oszustwo na BLIKA, co powinno wzbudzić czujność i jak zareagować, gdy kod trafił już do niewłaściwej osoby.

Najważniejsza zasada: zanim przekażesz kod lub pieniądze, zadzwoń do tej osoby na znany wcześniej numer. Nie potwierdzaj jej tożsamości wyłącznie w tym samym czacie.

Na czym polega oszustwo na BLIKA?

Przestępca podszywa się pod znajomego lub członka rodziny i prosi o szybką pomoc finansową. Może pisać z przejętego konta w komunikatorze albo z nowego numeru, tłumacząc zmianę zgubieniem lub awarią telefonu.

W typowym scenariuszu oszust prosi o kod BLIK, wykorzystuje go do rozpoczęcia płatności lub wypłaty z bankomatu, a następnie nakłania ofiarę do zatwierdzenia operacji w aplikacji bankowej. Pieniądze trafiają do przestępcy zamiast do osoby, której chcieliśmy pomóc.

Znajome zdjęcie profilowe, imię i wcześniejsza historia rozmów nie są wystarczającym potwierdzeniem tożsamości. Konto bliskiej osoby mogło zostać przejęte. Ten schemat opiera się na wykorzystaniu zaufania, a nie na konieczności włamania do systemu BLIK.

Jak rozpoznać podejrzaną prośbę o kod BLIK?

Szczególnie uważaj, gdy rozmówca:

• wywiera presję czasu i nie daje chwili na zastanowienie;
• tłumaczy, że nie może rozmawiać przez telefon, ale nalega na wysłanie pieniędzy;
• pisze z nowego numeru i od razu prosi o pomoc finansową;
• żąda kolejnego kodu, bo poprzedni rzekomo „nie zadziałał”;
• prosi o zatwierdzenie operacji, której szczegóły nie pasują do jego opowieści.

Nie musisz udowadniać, że to oszustwo, aby odmówić. Jeśli nie możesz potwierdzić tożsamości rozmówcy, wstrzymaj przekazanie pieniędzy.

Nie tylko BLIK: podobne sposoby wyłudzania pieniędzy

Prośba o kod to jeden ze scenariuszy. Oszuści wykorzystują też strach o oszczędności i podszywają się pod pracowników banku. Poniższa plansza pokazuje pokrewne oszustwa bankowe, które nie muszą dotyczyć BLIKA.

„Zainstaluj aplikację, pomożemy zabezpieczyć konto”

Rozmówca namawia do instalacji programu, który może umożliwić zdalny dostęp do urządzenia albo kradzież danych. Nie instaluj oprogramowania na polecenie osoby, która niespodziewanie dzwoni w sprawie Twoich pieniędzy.

„Przenieś pieniądze na bezpieczne konto”

To pretekst do przekazania oszczędności przestępcom. Rozłącz się i samodzielnie skontaktuj się z bankiem przez jego oficjalną aplikację lub numer znaleziony na oficjalnej stronie.

„Podaj dane do weryfikacji”

Nie ujawniaj rozmówcy hasła do bankowości, PIN-u ani kodów autoryzacyjnych. Sama znajomość Twojego imienia czy numeru PESEL przez osobę dzwoniącą nie potwierdza, że reprezentuje ona bank.

Jak chronić się przed oszustwem na BLIKA?

1. Oddzwoń na znany numer. Wybierz kontakt zapisany wcześniej w telefonie, zamiast numeru przesłanego w podejrzanej wiadomości.
2. Nie wysyłaj kodu pod presją. Prawdziwa potrzeba pomocy nie zwalnia z weryfikacji. Jeśli nie możesz porozmawiać z bliską osobą, zaczekaj.
3. Czytaj ekran potwierdzenia. Sprawdź kwotę, rodzaj operacji i informacje o odbiorcy lub miejscu transakcji. Odrzuć operację, której nie rozpoznajesz.
4. Zabezpiecz komunikatory i pocztę. Używaj różnych, silnych haseł oraz uwierzytelniania dwuskładnikowego. Utrudnisz wykorzystanie własnego konta do oszukiwania znajomych.

Przed publikacją popraw na planszy: „natychmiast zadzwoń do banku i zablokuj transakcję” na „natychmiast skontaktuj się z bankiem i zgłoś oszustwo”.

Kod BLIK został już wysłany. Co zrobić?

Jeśli nie zatwierdzono operacji

Nie akceptuj nieznanej transakcji i nie podawaj kolejnych kodów. Sprawdź historię rachunku oraz skontaktuj się z bankiem, jeśli widzisz podejrzaną operację. Samo przekazanie kodu nie musi oznaczać utraty pieniędzy, ale nie czekaj biernie, aż sytuacja się wyjaśni.

Jeśli zatwierdzono płatność lub wypłatę

1. Natychmiast skontaktuj się z bankiem. Zgłoś oszustwo, podaj szczegóły operacji i poproś o zabezpieczenie rachunku oraz informację o dalszym postępowaniu reklamacyjnym.
2. Zachowaj dowody. Nie usuwaj rozmowy. Zapisz zrzuty ekranu, numer telefonu lub adres profilu, godzinę zdarzenia i potwierdzenie transakcji.
3. Zgłoś sprawę policji. Przekaż zgromadzone materiały i informacje otrzymane od banku.
4. Ostrzeż osobę, pod którą podszywa się oszust. Jeżeli przejęto Twoje konto, zabezpiecz je i poinformuj znajomych innym kanałem kontaktu.

Nie zakładaj, że wykonaną transakcję uda się anulować. Kontakt z bankiem jest konieczny, ale nie gwarantuje cofnięcia płatności ani odzyskania pieniędzy.

Jeżeli zainstalowano również podejrzaną aplikację, skontaktuj się z bankiem z innego, zaufanego urządzenia. Nie korzystaj z potencjalnie przejętego telefonu do bankowości, dopóki nie zostanie sprawdzony.

Ostrzeż bliskich, zanim oszust do nich napisze

Porozmawiaj o tym schemacie z rodzicami, dziadkami i znajomymi. Ustalcie prostą zasadę: prośby o pieniądze otrzymane przez komunikator zawsze potwierdzacie osobną rozmową telefoniczną.

Udostępnij ten poradnik komuś, komu może się przydać. Jedna spokojna rozmowa może pomóc uniknąć pochopnej decyzji.

To druga część cyklu Oxynet „Bezpieczeństwo w sieci”. Przeczytaj również: Phishing – jak rozpoznać fałszywe wiadomości i chronić swoje dane?